نافرمانى را ناخوشايند و خشم و ناخشنودى و آتشهاى [ جهنّم ] را بر من حرام گردان . به قدرتت [ يا : به يارىات ] اى فرياد رس و ياور يارى جويان ! [ به رحمتت ، اى مهربانترين مهربانها ! ] خداوندا ! بر محمّد و آل محمّد درود فرست .
تمناى دوستى داشتن احسان و معناى دقيق آن
در اين دعا ، سه ويژگى مطرح شده و از خداوند تمنّاى تلبّس به آنها : « حَبِّبْ إِلىَّ وَ كَرِّهْ إِلَىَّ » و رفتار خاصّ الهى با بندهاش « وَ حَرِّمْ عَلَىَّ فِيهِ » شده است .
اما دربارهى معناى احسان در جمله اوّل مىتوان گفت : منظور ، مطلق احسان و نيكىهاى ظاهر و معنوى بشر نسبت به خود و ديگران - بلكه به همه موجودات صاحب حيات - مىباشد . خداوند مىفرمايد :
- وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
« 1 »
و نيكوكارى نماييد ، به راستى كه خداوند نيكوكاران را دوست مىدارد .
- وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
« 2 »
و آنان كه خشم خود را فرو مىبرند و از مردم عفو و گذشت مىكنند و خداوند نيكوكاران را دوست مىدارد .
- وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ
« 3 »
و كسانى كه در [ راه خشنودى ] ما بكوشند ، مسلّماً آنان را به راههاى خود هدايت خواهيم نمود و به راستى خداوند با نيكوكاران است .
دليل بر اين بيان كه مراد ، مطلق احسان است ، جمله دوم و سوم مىباشد كه مقابل احسان بيان شده است ؛ زيرا « فسوق » ، همان نارواىهاى اخلاقى و معنوى و بيرون شدن از حدود اتّصاف به صفات الهى است نسبت به همهى مظاهر و « عصيان » و گناه
هامش
( 1 ) . سورهى بقره ، آيهى 195 .
( 2 ) . سورهى آلعمران ، آيهى 134 .
( 3 ) . سورهى عنكبوت ، آيهى 69 .