و نيز مىفرمايد :
أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ
« 1 »
آگاه باشيد كه [ عالم ] خلق و امر از آنِ او است .
( 327 )
« أَلَّذِى يَجُوُدُ مُبْتَدِئاً وَ مَسْؤُولًا ، وَ يُنْعِمُ مُعِيداً . » « 2 »
خداوندى كه ابتدائاً و بدون تقاضا و نيز در صورت درخواست مىبخشد و نعمتش را باز مىگرداند [ و پى در پى ارزانى مىدارد ] .
دو جملهى اين فراز ، علاوه بر تبيين جملههاى گذشتهى دعا ، بيانگر آن است كه او سبحانه همانند بندگان خويش نيست كه چون كاملًا داراى چيزى شدند و بر آن سيطره پيدا كردند ، از جود و عطاى آن به ديگران بخل بورزد ، بلكه جود و بخشش او سبحانه پيش از درخواست و بعد از درخواست ، همواره و در تمام جهات هستى - از نفس كشيدن و چشم بر هم گذاشتن گرفته تا نعمتهاى ديگر - مستدام مىباشد . از اين رو ، در ادامه مىفرمايد :
( 328 )
« هُوَ الْحَمِيدُ الْمَجِيدُ . » « 3 »
اوست ستودهى بلندپايه .
راز انحصار ستايش و تمجيد به حضرت حق
اين دو جمله بيانگر آن است كه صورتاً كارها ، بدون اسباب انجام نمىگيرد و خداوند
هامش
( 1 ) . سورهى اعراف ، آيهى 54 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 158 و 159 .
( 3 ) . اقبال الاعمال ، ص 159 .