( 430 )
« وَانْفَعْنا بِما عَلَّمْتَنا ، وَ زِدْنا عِلْماً نافِعَاً . » « 1 »
و ما را از آن چه به ما آموختهاى بهرهمند و دانش سودمند ما را افزون گردان .
علومى كه خداوند به انسان آموخته و بهرهمندى بهينه از آن
مراد از « عَلَّمْتَنا » تعليم تكوينى همهى نامهايى است كه خداوند متعال در اصل خلقت به حضرت آدم - عليهالسّلام - و نوع انسانها آموخته است ؛ چنان كه مىفرمايد :
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
« 2 »
و تمام نامها [ و كمالات خويش ] را به حضرت آدم - عليهالسّلام - آموخت .
و يا مقصود ، آموزههاى مادى و معنوى است كه انسان در عالم بشريّت بدان نياز پيدا مىكند ؛ چنان كه مىفرمايد :
عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ
« 3 »
به انسان آن چه را كه نمىدانست ، تعليم فرمود .
بنابر احتمال نخست ، از جملهى « وَانْفَعْنا بِما عَلَّمْتَنا » ، نفع معنوى اراده شده و منظور ، بهرهمندى از فطرتِ
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
مىباشد . بر اين اساس ، جملهى بعد : « زِدْنا عِلْماً نافِعاً » نيز درخواست زيادى بهرهگيرى از علم نامها خواهد بود .
بنابر احتمال دوّم ، از جملهى نخست ، نفع بردن از تعليمات الهى در زمينهى علوم مادّى و اجتماعى و انفرادى و از جملهى دوّم : « وَ زِدْنا عِلْماً نافِعاً » تقاضاى زيادى آنها اراده شده است . با اين حال ، با توجّه به اين نكته كه امام - عليهالسّلام - خود گويندهى اين كلام است و در مرحلهى بعد خواننده را در شب قدر به خواستن اين حاجت توجّه
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 179 .
( 2 ) . سورهى بقره ، آيهى 31 .
( 3 ) . سورهى عَلَق ، آيهى 5 .