يافتهى نامهاى جمالى و جلالى حضرت حقّ است . از اين رو ، امور ياد شده در دعا نيز به همين نامها ظهور يافتهاند و بر اين اساس فرموده شده است : « وَ بِالْإِسْمِ الَّذِى . . . »
اشراق به اسم را مىتوان به اعتبار جمال و جلال هر دو دانست ؛ امّا اين كه مقصود از هر يك از اين نامها چيست ، لازم به تدبّر است ، بلكه بايد علم آن را به معصومى كه اين گفتار از او صادر شده ، واگذار نمود .
( 405 )
« وَ أَسْأَلُكَ . . . وَ بِالْإِسْمِ الَّذِى قامَ بِهِ الْعَرْشُ وَ الْكُرْسِىُّ . » « 1 »
و از تو تقاضا مىنمايم . . . به آن اسمى كه عرش و كرسى بدان برپا است .
مفهوم عرش و كرسى
از اين جمله كه مىفرمايد عرش و كرسى به اسم او سبحانه قائم مىباشند ، برمىآيد كه اين دو ، جنبهى خلقى دارند . در روايتى آمده است كه حضرت امام صادق - عليهالسّلام - در پاسخ به اين پرسش كه عرش و كرسى چيست ، فرمود :
« أَلْعَرْشُ فِى وَجْهٍ هُوَ جُمْلَةِ الْخَلْقِ ، وَالْكُرْسِىُّ وِعاؤُهُ ؛ وَ فِى وَجْهٍ هُوَ الْعِلْمُ الَّذى اطَّلَعَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَنْبِيائَهُ وَ رُسُلَهُ وَ حُجَجَهُ ، وَالْكُرْسِىُّ هُوَ الْعِلْمُ الَّذى لَمْ يَطَّلِعْ « 2 » عَلَيْهِ أَحَداً مِنْ أنبيائِهِ و رُسُلِهِ و حُجَجِه . » « 3 »
عرش به اعتبارى ، همهى مخلوقات است و كرسى جايگاه آن و از جهت ديگر علمى است كه خداوند ، پيامبران و رسولان و حجّتهاى خويش را بر آن آگاه نموده و كرسى علمى است كه هيچ كس از پيامبران و رسولان و حجّتهايش را بر آن مطلع ننموده است .
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 177 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 58 ، ص 28 ، حديث 47 .
( 3 ) . احتمال دارد مقصود از انبيا و رسل و حجج - عليهمالسّلام - ، انبيا و رسل حجتهاى گذشته باشند نه رسولاللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - و اوصيايش - عليهمالسّلام - كه احديّت براى آنان مقام گرديده و در آن منزلت خود را نمىبينند . ( دقّت شود )