يا مراد كسانى هستند كه به فيض شهادت نايل گشته و مورد رحمت الهى قرار گرفتهاند ؛ چنان كه خداوند مىفرمايد :
وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ
. . .
أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ
« 1 »
و به كسانى كه در راه خدا كشته شدهاند ، مرده نگوييد ، بلكه آنان زندهاند و ليكن شما نمىدانيد . . . آنان مشمول درودها و رحمت [ خاصّ ] از جانب پروردگارشان مىباشند و هدايتپذير هستند .
احتمال سوّم در معناى حاجت سوّم اين است كه مقصود از غفلت ، عالم بشريّت شخص باشد كه هر غفلتى را سبب مىشود و مراد از كسانى كه خداوند بر غفلت آنان رحم آورده ، انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - باشند كه به واسطه شمول رحمت ويژهى الهى ، از گرفتارى غفلت عالم عنصرى مصون و محفوظاند ؛ چنان كه مىفرمايد :
وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا
« 2 »
و سلام بر من در روزى كه تولّد يافتم و در روزى كه مىميرم و در روزى كه زنده و برانگيخته مىشوم .
اين احتمال ، با جملههاى قبل و بعد بيشتر سازش دارد .
درخواست دوام بندگى در شبانه روز
درخواست چهارم : « وَ أَخَذْتَ إِلى طاعَتِكَ ناصِيَتَهُ . » در واقع تقاضاى تشبّه به انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - است ؛ زيرا آنان بزرگواراناند كه در تمام لحظات شبانه روز ، جز بندگى حضرت حقّ سبحانه را نمىدانند و همواره بر اساس آن سير مىكنند . البته با توجّه به توسعه در مفهوم « عمل » كه در ذيل حاجت نخست ، توضيح آن گذشت .
درخواست بازگشت به شهود ذاتى و بهرهمندى از اسمها و صفات الهى
در درخواست پنجم : « وَ جَعَلْتَ إِلى جَنَّتِكَ أَوْبَتَهُ » ، ظرايف توحيدى خاصّى لحاظ شده
هامش
( 1 ) . سورهى بقره ، آيات 154 - 157 .
( 2 ) . سورهى مريم ، آيهى 33 .