معاقد عزّ عرش پروردگار
« مَعاقد عزّ » در لغت ، به معناى مواضع پياده شدن مقام عزّت پروردگار و مقام عزّت الهى ، همان منزلت جانب دارى او است كه در آن جا از خود دم مىزند و نمىخواهد كسى ديگر از خود سخن گويد و منظور از عرش ، همهى مخلوقات الهى مىباشند .
بنابراين ، اگر در بعضى احاديث ، عرش به « علم » و « قدرت » الهى تفسير شده ، با معناى فوق منافاتى ندارد ؛ زيرا موجودات ، پياده شدهى علم و قدرت الهى مىباشند . افزون بر اين ، آيات ، روايات و دعاهاى بسيارى نيز به معناى اوّل اشاره دارد . « 1 »
بر اساس نكات ياد شده ، در معناى جملهى دعا : « بِمَعاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِكَ » احتمالاتى مطرح است :
1 . مقصود اين است كه حضرت حقّ ، در عين اين كه موجودات را خلق فرموده ، از آنها كناره نگرفته و اختيار تامّ همهى مظاهر با تمام شراشر وجودشان ، در دست باعنايت و كفايت او است .
2 . مراد اين است كه او سبحانه ، در عين احاطه به موجودات ، از تمام جهات خلقى آنان از نظر اسمها و صفات و كمالات و حتى ذات ، مبرّا و منزّه مىباشد و اين ، همان معناى تسبيح و تنزيه است .
3 . امكان دارد مراد از عرش در اين جا ، انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - و مؤمنان برجسته باشد كه داراى مقام عزّت خداوند هستند و پروردگار اين منزلت را به آنها عطا فرموده است ؛ چنان كه مىفرمايد :
يَقُولُونَ لَئِنْ رَجَعْنا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ
« 2 »
مىگويند : « اگر به مدينه برگرديم ، قطعاً آن كه عزّتمندتر است آن زبونتر را از آنجا بيرون خواهد كرد . »
هامش
( 1 ) . براى توضيح بيشتر ر . ك : « سرّالاسراء » از نگارنده .
( 2 ) . سورهى منافقون ، آيهى 8 .