عدم شكر ، موجب از دست رفتن نعمتها
جملههاى فوق خواننده را توجّه مىدهد كه انحرافات و عدم شكر به دادهها و نعمتهاى ظاهرى و معنوى الهى ، باعث مىشود كه خداوند آنها را از ايشان بگيرد و آنان را محروم سازد : « لا تَنْزِعْ مِنِّى صالِحاً أَعْطَيْتَنِيهِ . » و در نتيجه ، در شرور و بدىهايى كه از آن رهانيده شده بوده ، باز مىگردد ، لذا در اين دعا از خداوند درخواست شده ، به شرور و بدى باز نگردد : « وَ لا تُوقِعْنِى فِى شَرٍّ اسْتَنْقَذْتَنِى مِنْهُ » ، خداوند مىفرمايد :
وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
« 1 »
و آن گاه كه پروردگارتان اعلام كرد كه اگر واقعاً سپاسگزارى كنيد ، [ نعمت ] شما را افزون خواهم كرد ، و اگر ناسپاسى نماييد ، قطعاً عذاب من سخت خواهد بود .
مطلوبيت چشم نداشتن به غير حق
گذشته از نكته پيشين ، اين جملهها ، يادآور مىشود كه نه تنها مؤمن بايد از حضرت حقّ سبحانه تقاضاى دوام بر نعمتهاى صالح و پرهيز از بدىها را بنمايد ، بلكه بايد از او بخواهد به گونهاى بندهاش را از نعمتهايش بهرهمند سازد كه هيچ گونه چشمداشتى به هيچ مخلوقى نداشته و به دادهى او سبحانه ، راضى و خشنود باشد . « وَاكْفِنِى بِرِزْقِكَ مِنْ جَمِيعِ خَلْقِكَ . » ، البته اين كلام به اين معنى نيست كه مؤمن ، واسطه را نديده بگيرد ، بلكه مراد آن است كه به واسطه استقلال ندهد و او را وسيلهاى از طرف خداوند بداند .
( 189 )
« أَللَّهُمَّ ! صَلِّ عَلِى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَتِّعْنا بِأَسْماعِنا وَ أَبْصارِنا ، وَ اجْعَلْهُمَا الْوارِثِينَ مِنّا ، فَإِنَّهُ لا حَوْلَ وَ لاقُوَّةَ إِلّا بِكَ . » « 2 »
خدايا ! محمّد و خاندان محمّد را مشمول رحمت [ ويژهى ] خويش
هامش
( 1 ) . سورهى ابراهيم ، آيهى 7 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 127 .