زيرا وقتى حسنات از جانب الهى و به لطف و توفيق او باشد ، ستايش براى غير او معنا نخواهد داشت .
و جملهى : « مَا ارْتَكَبْتُ مِنْ سُوءٍ ، فَلا عُذْرَ لِى فِيهِ » اشاره به بيان ذيل آيهى شريفهى گذشته است كه مىفرمايد :
وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ
« 1 »
و هر بدى به شما رسد ، از خودتان مىباشد .
زيرا هر چيز كه انسان به اختيار خود انجام دهد ، عذرى در پيشگاه ربوبى نخواهد داشت .
بنابراين اگر خداوند در آيهى ديگر پس از نقل قول برخى كه مىگفتند :
وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ
« 2 » ؛ ( و اگر نيكى به آنان رسد ، گويند : اين از نزد خدا است ؛ و اگر بدى به ايشان رسد ، گويند : اين از نزد تو است . ) ، خطاب به رسول خود مىفرمايد :
قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ
« 3 » ؛ ( بگو : همه از نزد خدا است . )
در مقام اين نيست كه بفرمايد سيّئه و بدى از او است ، بلكه تنها جنبهى فعلى آن را به خود نسبت مىدهد ، نه اختيار بدى را . اين جا است كه اين فراز از دعا و بيان آيات شريفه ، معناى « لا جَبْرَ وَلا تَفْويضَ ، بَلْ أَمْرٌ بَيْنَ الْأَمْرَيْنِ » ؛ ( نه جبر و وادار نمودن به زور است و نه واگذارى تامّ ، بلكه امرى است ميان اين دو امر . ) را حلّ خواهد كرد .
( 153 )
« أَللَّهُمَّ ! إِنِّى أسْأَلُكَ بِأسْمآئِكَ الَّتِى لَيْسَ فَوْقَها [ شَىْءٌ ] ، يا اللَّهُ
هامش
( 1 ) . سورهى نساء ، آيهى 79 .
( 2 ) . سورهى نساء ، آيهى 78 .
( 3 ) . همان .