نافلهء شب ؛ اجتناب از گناه همه و همه مخصوصاً حقالناس ، نظير غيبت ، تهمت ، شايعه ، مال مردم خوردن ، و امثال اينها ؛ و اگر بشود اجتناب از شبهات .
اجتناب از شبهات
در حديث است كه مىفرمايد
: « حلال بين و حرام بين و شبهات بين ذلك . . . و من اخذ بالشبهات ارتكب المحرمات و هلك من حيث لايعلم
» « 1 » ؛ يعنى يك حلال و يك حرام است ، روشن ولى شبهاتى هم داريم كه اگر كسى مرتكب آنها شود خطر ورود در حرمات برايش هست .
اين معنايش چيست ؟ آيا اين نمىگويد كه اجتناب از شبهات ، خودش معلم اخلاق است براى انسان ؟ مىگويد : اگر كسى از شبهات پرهيز بكند نفسى قوى پيدا مىكند ، براى اين كه محرمات را بهجا نياورد . اما اگر از شبهات پرهيز نكند ، كمكم نفس جدى مىشود و در رذالت قوى مىشود : «
وقع في المحرمات و هلك من حيث لايعلم
» . هلاكتش بهطور ناخودآگاه است ، واقع شدن در گناه به طور ناخودآگاه است ؛ يعنى نفس جدى مىشود گناه را خوب مىداند و انجام مىدهد ؛ ابهت گناه از دلش مىرود و «
من حيث لايعلم
» اين حالت برايش پيدا مىشود .
تأكيد برتقوا
كلمه تقوا ، كلمه خوبى است . اگر كسى متقى شد ، قرآن معلم اخلاق او مىشود ، خدا معلم اخلاق او مىشود .
قرآن مىفرمايد : « قَدْ جاءكُمْ مِنَ اللّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبينٌ يَهْدي بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ الّسَلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الّظُلُماتِ اليَ الّنُورِ بِاذْنِهِ وَ يَهْديهِمْ الي صِراطٍ
هامش
( 1 ) - اصول كافى ، ج 1 ، ص 187 ، مرسلة عمربن حنظله .