عمره في ما افناه » « 1 » ؛ در روز قيام قدم از قدم بر نمىدارد مگر اين كه سؤال مىكنند ، جوانيت را در چه كهنه كردى و عمرت را در چه از بين بردى .
تكامل انسان در گرو تحمل مشكلات
بالاخره اگر سعادت دنيا و آخرت مىخواهيم ، بايد در شب فعال باشيم ، كوشا باشيم ، در روز فعال باشيم ، كوشا باشيم . يك دانهء گندم ، اين مىتواند انسان كامل شود يا نه ؟ بلى ، اما كى ؟ وقتى كه بيفتد در مسير تكامل ؛ يعنى يك دانه گندم بيفتد در زمين ، تحمل كند مشكلات را ، مشكلات آب ، لاى ، گل ، تا كمكم شكفته شود ، ريشهاش پايين رود ، سبزه بالا بيايد ، اين سبزه تحمل مشكلات كند ، فعال باشد ، با مشكلات سرما ، گرما ، توفانها ، برف و باران بسازد ، تا كمكم خوشه كند ، يعنى كمال ، يعنى فعاليت . بازهم بايد تحمل كند كه گندم از كاه جدا شود ، زير آن آهنها ، زير آن چرخها تحمل مشكل كند در مسير تكامل ، برود زير سنگ آسيا تحمل مشكل كند ، برود در تنور تحمل مشكل كند ، برود در دهان تحمل مشكل كند ، برود در معده و بالاخره در آن رگهاى ريز و دررودهها شيرهء آن گرفته شود به عنوان خون ، تحمل مشكل كند بشود نطفه و منتقل شود به رحم زن ، بعد به قول قرآن شريف در تاريكيها استكمال كند ، فعاليت كند ، رو به كمال برود ، بچه به دنيا بيايد ، آن بچه فعاليت كند ، نوجوان شود ، نوجوان ، جوان شود و فعاليت كند ، فعاليت كند تا ناگهان شيخانصارى از كار درآيد . بلى ، مىشود ، يك دانه گندم مىشود شيخانصارى . اما تاكى ؟ همين دانه گندم اگر سه چهارروز از فعاليت بيفتد ، نه ، ديگر شيخانصارى نمىشود ، زير لاى و گل مىپوسد و نابود مىشود . يا اگر در مسير تكامل نيفتد خوراك يك الاغى مىشود يا بالأخره خوراك يك آدم معمولى .
هامش
( 1 ) - خصال صدوق ، ج 1 ، ص 253 .