هم توافق دارند نه جملگى آنها .
ج : سجع متوازى و آن اينستكه فاصلتين در وزن با هم مختلف نبوده و در عين حال تمام يا اكثر الفاظ دو قرينه نيز با هم از حيث وزن و تقفيه موافق نيستند مانند :
فيها سرر مرفوعه و اكواب موضوعة ( در آنجا تختهاى بلندپايه نهادهاند و قدحهاى بزرگ گذاشتهاند ) .
در اين آيه شريفه چنانچه مشاهده مىشود [ سرر ] و [ اكواب ] در وزن و تقفيه با هم مختلف هستند ولى [ مرفوعه ] و [ موضوعه ] كه فاصلتين هستند با هم مختلف نيستند .
و گاه باشد كه الفاظ واقع در قرينتين تنها در وزن با هم مختلف هستند مانند :
و المرسلات عرفا ، فالعاصفات عصفا ( قسم به رسولانى كه پشت سر هم فرستاده شدند و قسم بفرشتگانى كه بسرعت تندباد بانجام حكم الهى مىشتابند ) .
در اين آيه شريفه الفاظ قرينتين تنها در وزن با هم اختلاف دارند ولى از نظر قافيه با هم مختلفند چه آنكه قافيه در هردو الف مىباشد .
و گاهى نيز الفاظ مزبور تنها در تقفيه با هم اختلاف دارند مانند اين عبارت كه مىگوئيم :
حصل النّاطق و الصّامت و هلك الحاسد و الشامت ( سخنگو و ساكت وجود يافت حسد برنده و ناسزاگوينده از بين رفت ) .
در اين كلام الفاظ قرينتين از نظر وزن با هم متفق بوده ولى از حيث تقفيه با هم اختلاف دارند .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 237
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٣٧