تخطي إلى المحتوى الرئيسي

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 101

مساهمون:

ص١٠١
صادق نبوده بلكه كنايه است از اينكه ممدوح بخيل نيست .

مقاله شارح

شارح مىگويد : طبق آنچه ما قبلا تقرير نموديم كنايه با تجريد هيچ تنافى ندارد تا در صورت فرض وقوع كنايه در بيت حكم كنيم به انتفاء تجريد . و امّا اينكه گفته شد : در صورتى كه خطاب شاعر با خود باشد بيت تجريد است يعنى قسم عليحده‌اى از تجريد مىباشد . در جواب مىگوئيم : اين كلام نيز صحيح نيست بلكه در فرض مزبور بيت مذكور در قسم بعدى تجريد داخل گرديده كه مصنّف گفته است : و از جمله اقسام تجريد آنست كه انسان خود را مورد خطاب قرار داده و با خويش گفتگو و صحبت كند . تقرير تجريد در اين قسم آنست كه شخص از خود ديگرى را كه در صفت مورد كلام همانند او است انتزاع نموده و پس از آن وى را مخاطب قرار مىدهد مانند قول ابو الطّيّب المتنبّى :
لا خيل عندك تهديها و لا مال * فليسعد النّطق ان لم تسعد الحال
يعنى : اى نفس براى تو هيچ سپاه و لشگرى نيست كه آن را برسم هديه براى آن محبوبه بفرستى همانطورى كه مال و ثروتى ندارى پس مىبايد سخن خوش تو را درباره آن محبوبه يارى كند اگر مال به تو كمكى نمىنمايد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 101 | سيد محمد جواد ذهنى تهرانى