ترجمه
مصنّف گويد :
و از جمله اقسام تجريد قول شاعر است :
يا خير من يركب المطّى و لا * يشرب كأسا بكفّ من بخلا
و نيز از جمله اقسام آن اينستكه خود را مخاطب قرار داده و با خويش صحبت كند همچون قول شاعر :
لا خيل عندك تهديها و لا مال * فليسعد النّطق ان لم يسعد الحال
شارح گويد :
و از جمله اقسام تجريد ، تجريدى استكه بطور كنايه باشد مانند قول اعشى :
يا خير من يركب المطىّ و لا * يشرب كأسا بكفّ من بخلا
يعنى : اى نيكوترين افرادى كه بر مركبهاى تندرو سوار شده و نمىآشامند از كاسهاى كه در دست شخص بخيل مىباشد .
تقدير اين بيت : تشرب الكأس بكفّ الجواد ( مىآشامى از كاسهاى كه در دست شخص بخشندهاى است ) مىباشد .
شاهد در اينستكه شاعر از شخصى كه او را مورد مدح قرار داده [ جواد ] را انتزاع نموده و حكم كرده است كه ممدوح از دست وى مىآشامد و اين معنا بطور كنايه صورت گرفته است زيرا وقتى صريحا نفى نمود كه از دست شخص كريم و جواد خواهد آشاميد .
البتّه اين معنا بر برخى از ادباء مخفى مانده و پنداشتهاند كه امر از دو حال خارج نيست :
يا خطاب شاعر ( اعشى ) به خود بوده كه در اين صورت تجريد مىباشد
يا اينطور نيست كه در اينفرض هيچيك از اقسام تجريد به آن