1 - ناقصه كه همان موصوفه است مانند : مررت بما معجب لك .
2 - تامّه و آن در سه باب واقع مىشود :
باب اوّل : باب تعجّب / مانند : / ما احسن زيدا .
باب دوّم : باب نعم و بئس / مانند : / دققتة دقا نعمّا .
باب سوّم : باب مبالغه / مانند : / زيد ممّا ان يكتب .
ماء نكره متضمّن معناى حرف نيز بر دو نوع است :
1 - آنكه متضمّن معناى استفهام باشد يعنى « اىّ شيى » مانند : ما تلك بيمينك .
2 - آنكه متضمّن معناى شرط باشد و آن نيز بر دو نوع است :
الف : شرطيه زمانيه / مانند : / فما استقاموا لكم فاستقيموا لهم .
ب : شرطيه غير زمانيه / مانند : / و ما تفعلوا من خير يعلمه اللّه .
اقسام ماء حرفيّه
ماء حرفيّه بر سه قسم است :
الف : نافيه .
ب : مصدريّه .
ج : زائده .
ماء نافيه بر دو قسم است :
1 - عامله كه بر سر جمله در آمده و عمل « ليس » را مينمايد يعنى رفع باسم و نصب به خبر مىدهد مانند : ما هذا بشرا .
2 - غير عامله كه بر سر جمله فعليه در مىآيد مانند : و ما تنفقون الّا ابتغاء وجه اللّه .
ماء مصدريّه بر دو نوع است :
نوع اوّل : مصدريّه زمانيّه كه آن را به « مدّت » معنا مىكنند مانند : ما دمت حيّا يعنى :
مدّة دوامى حيّا .
نوع دوّم : مصدريّه غير زمانيّه مانند : عزيز عليه ما عنّتم .