باشد چه آنكه ايندو حرف معناى فعل مضارع را به ماضى قلب ميكنند و مصنف براى مضارعى كه با [ لم ] منفى شده باشد دو مثال آورد يكى با واو و ديگرى بدون آن ولى در منفى به [ لمّا ] اكتفاء بر مثالى نمود كه در آن واو ذكر گرديده و گويا بر كلامى كه در آن واو ترك شده باشد اطّلاع نيافته ولى در عين حال ترك واو مقتضاى قياس و قاعده مىباشد و سپس مصنّف به امثله مورد بحث اشاره كرده و گفته است :
و مانند فرموده حقتعالى : انى يكون لى غلام و لم يمسسنى بشر ( كجا باشد براى من فرزندى در حالى كه بشرى با من تماس پيدا نكرده است ) شاهد در جمله [ و لم يمسسنى بشر ] بوده كه معنا ماضى و منفى بوده رجال واقع شده و با [ واو ] ذكر شده .
و مانند كلام اقدس الهى : فانقلبوا بنعمة من اللّه و فضل لم يمسسهم سوء ( پس آن گروه مومنان به نعمت خداوند روى آوردند و بر آنان هيچ رنج و تعبى لازم نيامد ) .
شاهد در جمله [ لم يمسسهم سوء ] استكه حاليه بوده و با فعل ماضى معنوى آغاز شده و رابطش واو ذكر نشده است .
و نظير فرموده حضرتش : ام حسبتم ان تدخلوا الجنة و لم يأتكم مثل الذى خلوا من قبلكم .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : فاستقيما و لا تتبعان : آيه ( 89 ) از سوره يس .
قوله : فلا يصح عطفه على الامر قبله : مقصود از [ امر ] فاستقيما مىباشد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 589
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٨٩