به [ انسان ] از آن استفاده مىشد نميتوان گفت پس [ كلّ ] تأكيد معناى قبل را نموده زيرا معناى قبل از اسناد [ كل ] مغاير با اين اسناد مستفاد مىباشد .
و حاصل آنكه اگر لفظ [ كلّ ] در قضيّه [ كل انسان لم يقم ] براى افاده سلب قيام از افراد بطور مجمل و در قضيّه [ لم يقم كل انسان ] به منظور نفى آن از افراد بطور عموم باشد براى تأكيد نبوده بلكه بملاحظه آنكه اسناد در ايندو قضيّه جديد مىباشد معنا نيز جديد بوده و بدين ترتيب [ كلّ ] براى تأسيس معناى تازهاى مىباشد و حاصل اشكال شارح بر مصنّف اينست كه :
اين كلام از مصنّف در صورتى مقبول و مسموع است كه مقصود از [ تأكيد ] تأكيد اصطلاحى باشد اما در غير اين صورت و اينكه منظور از آن اين باشد كه لفظ معنائى را افاده كند كه بدون آن معنا از لفظ ديگرى استفاده مىشد پرواضح است كه تأكيد تحقق داشته و لفظ [ كلّ ] مفيد آن مىباشد و اشكال مصنّف بىمورد است .
قوله : و فيه نظر : ضمير در [ فيه ] به ما قاله القائل راجع است .
قوله : و هو لفظ انسان : ضمير [ هو ] به [ ما اضيف اليه كل ] راجع است .
قوله : لهذا المعنى : مقصود از [ هذا المعنى ] نفى حكم از افراد بطور اجمال در اوّل و از تمام افراد در صورت دوّم مىباشد .
قوله : لفظ يفيد تقوية ما يفيده لفظ آخر : مقصود در تركيب واحد و با حفظ اسناد واحدى مىباشد مانند : جاء زيد نفسه ،
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 549
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٤٩