شرح فارسى :
توضيح
خلاصه و حاصل آنچه مصنّف در اينجا آورده اينستكه :
تأكيد آنست كه لفظى معنائى را كه لفظ ديگر مفيد آن است تقويت نمايد مانند كلمه [ نفسه ] در مثال : جاء زيد نفسه ( آمد زيد خودش ) چه آنكه بدون آوردن [ نفسه ] جمله [ جاء زيد ] دلالت بر آمدن زيد دارد و پس از آوردن لفظ [ نفسه ] اين معنا تقويت مىشود چنانچه مقصود از تأسيس آنست كه لفظ مفيد معناى جديد و مضمونى باشد قبلا حاصل نبوده و مستند به همين لفظ باشد حال با توجّه به اين دو معنا بايد ملاحظه شود كه آيا در مورد بحث اگر لفظ [ كلّ ] در صورت تقديم مسنداليه و تأخيرش مفيد معناى قبلى يعنى همان مضمونى را كه قبل از دخول آن كلام افاده مىكرد باشد تأكيد بوده يا تأسيس مىباشد .
بايد بگوئيم در صورت اوّل يعنى تقديم مسنداليه بر مسند در مثال [ انسان لم يقم ] كه قضيّهاى است مهمله و موجبه معدولة المحمول نفى قيام از افراد انسان بطور اجمال و در صورت دوّم يعنى تأخير مسنداليه از مسند در مثال [ لم يقم انسان ] كه قضيّهاى است مهمله و سالبه نفى قيام از تمام افراد انسان از اسناد مسند به انسان استفاده مىشود و انسان در ايندو تركيب مسنداليه واقع شده است ولى پس از آوردن [ كلّ ] و سلب [ انسان ] از عنوان مسنداليه و قرار دادنش به عنوان مضافاليه اين اسناد زائل شده و اسناد مسند به [ كل ] اسناد جديدى مىشود كه پيش از آن حاصل نبوده حال اگر اسناد [ لم يقم ] به [ كلّ ] در هردو صورت مفيد همان معنائى باشد كه بواسطه اسنادش
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 548
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٤٨