با هم متغاير باشند مانند آنچه در بيت ذيل است :
بيمين تو چرخ داده يسار * بيسار تو مَلِك خورده يمين
شاهد در يمين و يسار است ، زيرا يمين در مصراع اول به معناى دست راست بوده و در مصراع دوّم به معناى قسم است و نيز بيسار در مصراع اوّل به معناى تمكّن و قدرت است و در مصراع دوّم به معناى دست چپ مىباشد .
ترصيع : عبارتست از اينكه الفاظ را در وزن و حروف آخر با هم مساوى قرار دادن و نثر را مسجّع و نظم را مقفّى نمودن است و از آن به صنعت مطابقه نيز نام مىبرند چنانچه در آيه [ انّ الابرار لفى نعيم و انّ الفجّار لفى جحيم ] نعيم و جحيم از همين باب مى باشند يا در شعر ذيل :
اى منوّر به تو نجوم جمال * وى مقرّر به تو رسوم كمال
جمال و كمال از همين قبيل مىباشند .
و شرح هركدام از اين دو با اقسامشان در بخش بديع انشاء اللّه ذكر خواهد شد .
قوله : و نحوهما : مانند صنايع تفويف و تكرير و تشبيه و الغاء و تمثيل كه شرح مستوفاى هركدام در بخش بديع انشاء اللّه بيان مىشود .
قوله : و المراد انّه علم يعرف به الخ : اين عبارت طبق گفته دسوقى در حاشيه جواب از سؤال مقدّر است .
سؤال از عبارت مصنّف استفاده مىشود كه مقصودش از معرفت بالفاظ