هم سخن و بحث در مشترك است با اين فرق كه در آنجا لفظ را در دو معناى حقيقى به يك استعمال به كار مىبرند و در اينجا لفظ را در يك استعمال در معناى حقيقى و مجازى القاء مىكنند بدون اينكه در اصل استعمال كوچكترين فرقى وجود داشته باشد .
قوله : و لعلّ المانع فى الموضعين : مقصود از « موضعين » مبحث مشترك و استعمال لفظ در معناى حقيقى و مجازى مىباشد .
قوله : بناه على الاعتبار الآخر : ضمير منصوبى در « بناه » به منع راجع است و مقصود از « اعتبار آخر » ملاحظه قيد وحدت در مدلول حقيقى مىباشد .
قوله : و كلامه حينئذ متّجه : ضمير مجرورى در « كلامه » به « المانع » راجع بوده و مقصود از « حينئذ » حين بناء المانع على الاعتبار الآخر مىباشد .
قوله : قد عرفت انّ النّزاع يعود معه لفظيّا : ضمير در « معه » به « بناه على الاعتبار الآخر » راجع است .
قوله : و من هنا يظهر الخ : مشاراليه « هنا » اراده مدلول بدون قيد وحدت مىباشد .
قوله : بكونه حقيقة و مجازا : ضمير در « كونه » به استعمال راجع است .
قوله : فانّ المعنى الحقيقى الخ : اين عبارت تعليل است براى « يظهر ضعف الخ » .
قوله : لم يرد بكماله : ضمير در « بكماله » به معناى حقيقى عود مىكند .
قوله : اريد منه البعض : ضمير در « منه » به معناى حقيقى راجع است .
قوله : فيكون اللّفظ فيه مجازا ايضا : ضمير در « فيه » به معناى حقيقى بدون قيد وحدت راجع بوده و كلمه « ايضا » اشاره است به اينكه لفظ همانطورىكه در معناى مجازى استعمالش مجاز بوده در معناى حقيقى بدون قيد وحدت نيز چنين مىباشد .
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 209
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٠٩