مرقوم مىگردد .
امّا توهّم :
حاصل آن اينستكه از اخبار من بلغ مىتوان طلب شرعى استحبابى را استفاده كرد نظير استفاده آن از اخبارى كه در موارد عديده وارد شده و در آنها به ذكر ثواب بر فعل و عقاب بر ترك اكتفاء شده پس همانطورى كه حضرات از اين اخبار احكام شرعيّه را احراز نموده و بدست آوردهاند از اخبار و احاديث من بلغ نيز مىگوئيم حكم شرعى استحبابى بدست مىآيد و اگر اخبار من بلغ را حمل بر ارشاد كرده و بدين ترتيب باب استفاده حكم شرعى استحبابى را مسدود نمائيم مىبايد اخبار مزبور را نيز به ارشاد حمل كنيم و آنها را از افاده حكم شرعى ساكت بدانيم .
و امّا دفع :
خلاصه دفع توهّم اينستكه : مقايسه و تنظير مورد بحث با اخبار يادشده صحيح و درست نيست زيرا در اخبار مزبور وقتى بر فعل حكم به ثواب و بر ترك حكم بعقاب شد قطعا اينحكم معلول تحقّق اطاعت و معصيت مىباشد اعمّ از آنكه اطاعت و معصيت حقيقى بوده يا حكمى باشند پس مآل اين اخبار به ترتّب ثواب و عقاب بر نفس فعل و ترك مىباشد لذا امكان آن هست كه از آنها كشف طلب شرعى نمائيم و بعبارت ديگر :
ذكر ثواب در اين احاديث لازمه وجود امر مىباشد بطورى كه از طريق دليل انّى از ذكر ثواب مىتوان پى بوجود امر برد بخلاف اخبار من بلغ چه آنكه مفاد اين اخبار بحسب فرض اينستكه اصل عمل اطاعت حكمى و انقياد محض مىباشد و با چنين فرضى ابدا كشف امر شرعى استحبابى امكان ندارد .
قوله : من سرّح لحيته : يعنى كسى كه محاسن خود را شانه بزند .
قوله : بانّ الاستفادة هناك : مشار اليه « هناك » الاخبار الواردة فى الموارد الكثيرة الخ مىباشد .
قوله : عن تعلّق الامر بها من الشّارع : ضمير در « بها » به اطاعة اللّه راجع است .
قوله : فالثواب هناك : مشار اليه « هناك » الاخبار الواردة فى الموارد الكثيرة مىباشد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 603
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٠٣