جواب
از تقريرى كه گذشت چنين اشكالى لازم نمىآيد زيرا گفته شد پس از آنكه وجوب حالى و منجّز واجب تثبيت شد از آن ، وجوبى بمقدّمه ترشّح شده و آن نيز به تبعيّت از واجب ، مورد تكليف قرار ميگيرد .
بلى آنچه از بيان مزبور بدست مىآيد اينستكه :
اتيان بمقدّمه قبل از آوردن واجب صورت ميگيرد و اين نه تنها اشكالى ندارد بلكه از نظر عقل بايد چنين باشد و در اين گفتار نيازى به اقامه برهان و شرح و توضيح بسيار نميباشد .
قوله : فقد عرفت انّه لا اشكال : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : اذا لم يقدر عليه بعد زمانه : ضمير در « عليه » به اتيان بمقدّمه و در « زمانه » به واجب راجعست .
قوله : فيما كان وجوبه حاليّا : ضمير در « وجوبه » به واجب راجع است .
قوله : و لو كان مشروطا به شرط متأخّر : ضمير در « كان » به واجب عود مىكند .
قوله : كان معلوم الوجود فيما بعد : ضمير در « كان » به شرط متأخّر راجع است .
قوله : ضرورة فعليّة وجوبه : يعنى وجوب الواجب .
قوله : و تنجّزه بالقدرة عليه : ضمير در « تنجّزه » به وجوب واجب راجع است و در « عليه » به واجب عود مىكند .
قوله : بتمهيد مقدّمته : كلمه « بتمهيد » جارّ و مجرور بوده و متعلّق است به هريك از فعليّت و تنجّز و ضمير در « مقدّمته » به واجب عود مىكند .
قوله : فيترشّح منه الوجوب عليها : ضمير در « منه » به وجوب واجب و در « عليها » به مقدّمه عود مىكند .
قوله : على الملازمة : يعنى بنابر قول بملازمه بين وجوب واجب و وجوب مقدّمهاش .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 845
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٤٥