نفس اعمال هنوز فرانرسيده است .
ايندو مثال و اشباه آن منشاء براى اشكال شده كه چطور ممكنست مقدّمهاى كه وجوبش از ناحيه وجوب ذو المقدّمه بوده قبل از آن واجب باشد و بعبارت ديگر :
وجوب مقدّمه معلول و وجوب ذو المقدّمه علّت است و عقلا محال است معلول پيش از علّت وجود پيدا كند .
جوابهائيكه از اين اشكال داده شده است
امّا جوابهائيكه از اين اشكال دادهاند عبارتند از :
1 - جواب مرحوم صاحب فصول
مرحوم صاحب فصول براى رفع اين اشكال و حلّ آن متمسّك به واجب معلّق شده و فرموده است :
وجوب روزه در مثال اوّل و لزوم حجّ در دوّم واجب معلّق ميباشند يعنى وجوب اينو كه ذو المقدّمه هستند فعلى و حالى است و پيش از رسيدن زمان واجب تكليف منجّز است اگرچه زمان اتيان واجب استقبالى و معلّق مىباشد بنابراين در مثال روزه ميگوئيم :
ابتداء قبل از طلوع فجر وجوب روزه آمده و سپس از آن وجوبى به مقدّمهاش كه غسل باشد ترشّح مىكند چنانچه در مثال حجّ نيز قبل از موسم وجوب آن محرز و منجّز است و همين وجوب علّت مىشود كه بعد از آن و به تبعيّتش وجوب مقدّمه يعنى تحصيل زاد و راحله و ساير مقدّمات وجوديّه ديگر حادث گردد بنابراين اشكالى باقى نميماند .