مقدّمه پيش از وجوب ذو المقدّمهاش باشد بلكه آنچه از آن لازم مىآيد اينستكه :
اتيان بمقدّمه پيش از اتيان به ذو المقدّمه صورت ميگيرد و اين اشكال و محذورى ندارد بلكه بايد گفت :
از نظر عقل لزوم اتيان بمقدّمه ولو بملازمه قائل نباشيم امرى است مسلّم و احتياجى به توضيح زياد و اقامه برهان ندارد همانطوريكه اتيان بسائر مقدّمات در زمان واجب پيش از اتيان به آن اينطور مىباشد .
تحرير و شرح
حاصل فرموده مرحوم مصنّف در اين عبارات آنست كه :
در تمام مواردى كه وجوب واجب حالى و فعلى بوده بطوريكه منجّز و غير موقوف بامرى باشد اتيان بمقدّمات وجوديّهاى كه اگر پيش از زمان واجب آورده نشوند بر انجامشان بعد از فرارسيدن وقت مأموربه قدرت نميباشد لازم و واجب است چه واجب مطلق بوده و چه مشروط به شرطى بوده كه وجود و تحقّق آن قطعى و حتمى باشد .
و دليل بر اينمدّعا آنست كه :
مكلّف وقتى بواسطه تمهيد مقدّمات بر اتيان واجب در زمانش قادر و متمكّن باشد وجوب واجب منجّز و حالى شده و به تبع آن مقدّمات نيز واجب ميگردند از اينرو بر مأمور لازم است كه مقدّمات را پيش از اتيان بواجب در خارج انجام دهد و سپس واجب را اتيان كند .
انتقاد
لازمه اين بيان آنست كه وجوب مقدّمه پيش از وجوب واجب باشد در حالى كه قطعى و حتمى است وجوب در مقدّمه بايد پس از واجب بوده و احداثش به تبعيّت از آن باشد .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 844
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٤٤