تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1594

مساهمون:

ص١٥٩٤
و نون تأكيد لازم است الفى را فاصله قرار دهند زيرا در غير اين صورت اجتماع سه نون كه با هم مماثل هستند مىشود و آن امر مستكره و ناپسندى مىباشد مانند : اضربنانّ ( البتّه البتّه بزنيد شما زنان حاضر ) . در اصل : اضربن يعنى جمع مؤنّث مخاطب بود خواستيم به آن نون تأكيد ثقيله ملحق كنيم چون سه نون كه با هم مماثل و مشاكل هستند در يك جا جمع مىشدند و آن مستكره و ناپسند بود لاجرم بين نون جمع مؤنّث و نون تأكيد الفى اضافه كرده مبدل به « اضربنانّ » شد .

برخى از موارد حذف نون خفيفه

مصنّف گويد : نون تأكيد خفيفه را حذف كن بخاطر حرف ساكنى كه با آن رديف شده . و نيز آن را بعد از غير فتحه حذف نما اگر بخواهى وقف كنى . شارح گويد : منظور مصنّف اينست كه به دو مورد از موارد حذف نون خفيفه اشاره كند و آن دو عبارتند از : الف : موردى كه نون تأكيد خفيفه پهلوى حرف ساكنى قرار بگيرد مانند آنچه در قول اضبط بن قويع سعدى آمده :
لا تهين الفقير علّك ان تر * كع يوما و الدّهر قد رفعه
يعنى : فقير را خوار و ذليل مكن شايد تو روزى پست و ذليل شده و روزگار او را بالا بياورد شاهد در حذف نون تأكيد است از « لا تهين » بخاطر آنكه ساكن با آن رديف شده و آن عبارتست از « لام » الفقير . ب : موردى كه نون بعد از غير فتحه واقع شده و قصد آن باشد كه كلام را وقف نمائيم مثل نونى كه به جمع مذكّر يا مفرد مؤنّث مخاطبه ملحق مىگردد همچون : اخرُجُن و اخرُجِن . كه در حال وقف نون را از ايندو حذف كرده و مىگوئيم : اخرجوا و اخرجى . بخلاف نونى كه بعد از فتحه قرار مىگيرد همچون نون ملحق به مفرد مذكّر مانند : اخرجن كه در حال وقف و غير وقف حذف آن جايز نيست .