صرف : اسم ، مضاف ، مفعول براى « منع » .
الّذى : اسم ، موصول ، مضاف اليه .
حواه : فعل و فاعل و مفعول ، صله و عائد براى « الّذى » .
كيفما : اسم شرط .
وقع : فعل شرط و جواب آن به قرينه « منع صرف الّذى » محذوف مىباشد .
ترجمه
الف تأنيث بطور مطلق باعث غير منصرف شدن اسمى مىشود كه مشتمل برآنست .
متن : « 651 »
و زائدا فعلان فى وصف سلم * من أن يرى بتاء تأنيث ختم
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
زائدا : اسم ، تثنيه ، مضاف ، معطوف به « الف التأنيث » .
فعلان : مضاف اليه براى « زائدا » ، متضايفان مبتدا مىباشند و خبر آنها يمنعان من الصرف است كه محذوف مىباشد .
فى : حرف جرّ .
وصف : مجرور به « فى » ، متعلّق باستقرّ ، حال است از « زائدا » ، موصوف .
سلم : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، صفت براى « وصف » .
من : حرف جرّ .
ان : از حروف ناصبه ، عامل ، مبنى .
يرى : فعل مضارع ، مجهول و ضمير مستتر در آن نائب فاعلش مىباشد ، با ناصب در تأويل مصدر و مجرور است به « من » متعلّق به « سلم » .
باء : حرف جرّ .
تاء : مجرور به « باء » ، متعلّق به « ختم » ، مضاف .
تأنيث : مضاف اليه .
ختم : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول .
ترجمه
و الف و نون زائد در فعلان موجب غير منصرف شدن وضع بوده كه از ختم شدن