مانند :
و ازيد الظريفاه ( اى زيد ظريف ) .
شاهد در ملحق شدن « الف » است به « الظريف » كه صفت براى « زيد » مىباشد .
مصنّف گويد :
و قبل از الف اگر حرفى مماثل آن بود حذفش كن .
شارح گويد :
مقصود از « قبل از الف » آخر مناداى مندوب است كه اگر مثل الف بود يعنى آن نيز اگر الف باشد قاعده اينست كه بايد حذف شود مانند : واموساه .
چه آنكه « كلمه » موسى آخرش الف مقصوره است حال پس از مناداى قرار گرفتن و مورد ندبه واقع شدن الف را از آخرش حذف كرده و سپس الف ندبه را به آن وصل مىكنيم .
قوله : اعلان المتفجّع : مقصود از « متفجّع » نادب يعنى ندبه كننده مىباشد .
قوله : باسم من فقده : ضمير فاعلى در « فقده » به متفجّع و ضمير مفعولى به « من » راجع است .
قوله : فضمّه ان كان مفردا : ضمير مفعولى در « ضمّه » به مندوب راجع است چنانچه ضمير در « كان » نيز به آن برمىگردد .
قوله : و انصبه ان كان مضافا : ضمير مفعولى در « انصبه » و ضمير در « كان » به مناداى مندوب برمىگردد .
قوله : و ان اضطررت الى تنوينه : ضمير در « تنوينه » به مناداى مندوب راجع است .
قوله : جاز نصبه و ضمّه : ضمائر مجرورى به مناداى مندوب برمىگردند .
قوله : و منه : ضمير مجرورى به اضطرار الى التنوين راجع است .
قوله : لانّه لا يعذر : ضمير در « لانّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : النادب له : ضمير در « له » به ما نكّر راجع است .
قوله : فانّه بمنزلة و اعبد المطلّباه : ضمير در « فانّه » به « قولك » راجع است .
قوله : بعد فتحة : يعنى بعد از مفتوح ساختن آخرين حرف منادى .
قوله : و اجاز يونس وصلها به آخر الصفة : ضمير در « وصلها » به الف راجع است .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1527
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٥٢٧