تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1520

مساهمون:

ص١٥٢٠
امّا وجه مفتوح بودن لامى كه برسر مستغاث در مىآيد ، جهت آن اينست كه : در ابتداء مستغاث لاجله نيز لام داخل كرده ولى آن را مكسور استعمال مىنمايند لذا بخاطر فرق بين مستغاث و مستغاث لاجله و اينكه در صورت حذف مستغاث لاجله ايندو با هم مشتبه نشوند لام مزبور را مفتوح كرده‌اند مانند : يا للمرتضى ( اى مرتضى بفريادم برس ) . مصنّف گويد : و نيز لام استغاثه را فتحه بده در صورتى كه برسر مستغاثى درآمده كه برمستغاثى ديگر معطوف باشد مشروط باينكه « ياء » را تكرار نموده باشى . شارح گويد مانند آنچه در قول شاعر آمده :
يا لقومى و يا لا مثال قومى * لا ناس عتوّهم فى ازدياد
يعنى : اى قوم من و اى كسانى كه در عصبيّت و شجاعت مثل قوم من هستيد بفرياد من رسيد از جهت شرّ مردمانى كه سركشى و تعدّى ايشان روزبروز و ساعت بساعت رو به فزونى است . شاهد در « لامثال » است كه بخاطر عطف بر « لقومى » و تكرار « يا » لام استغاثه را مفتوح آورده‌ايم ولى لامى كه برسر مستغاث لاجله يعنى « اناس » داخل شده مكسور مىباشد . مصنّف گويد : لام مزبور در غير آنجائى كه ذكر شد مكسور مىآيد . شارح گويد : غير مورد مذكور دو جا است : الف : برسر مستغاث من اجله مانند آنچه در قول قيس بن ذريح محاربى آمده :
تكنّفنى الوشاة فأزعجونى * فيا للّه للواشى المطاع
يعنى : سخن‌چينان من را در ميان گرفتند و از جاى خود بيرون بردند پس اى خدا بفرياد من برس از دست سخن‌چينى كه اين صفت دارد اطاعت كرده شده است . شاهد در مكسور بودن « لام » برسر « الواشى » است كه مستغاث من اجله مىباشد . ب : در ابتداء مستغاثى كه برسر مستغاث ديگر عطف شده بدون تكرار « يا » كه حرف نداء مىباشد مانند آنچه در قول شاعر آمده :