اولى و بهتر از نظر من آنست كه آن را تأكيد لفظى قرار دهيم زيرا حقّ عطف بيان اينست كه بواسطهاش براى متبوع توضيح بيشترى حاصل شده و پس از آوردن آن متبوع واضح و روشنتر گردد در حالى كه تكرار لفظ مفيد اين معنا نخواهد بود .
قوله : بيان ما سبق : يعنى عطفى كه در متن سابق و مقدّم برديگرى آورده شده يعنى عطف بيان .
قوله : لكنّه مخالف لها : ضمير در « لكنّه » به عطف بيان و در « لها » به صفت راجع است .
قوله : فى انّه لا يكون مشتقّا الخ : ضمير در « انّه » به عطف بيان عود مىكند .
مؤلّف گويد :
صفتى كه مشتقّ باشد مانند : رأيت رجلا كريما .
و صفتى كه مؤوّل به مشتقّ باشد نظير : رأيت رجلا اسدا يعنى رأيت رجلا شجاعا .
قوله : و غير ذلك : يعنى تثنيه و جمع و تأنيث و اعراب .
قوله : المفهمة للقياس الشبهى : قياس شبهى در اينجا تقريرش آنست كه بگوئيم :
از بيت استفاده مىشود همانطورى كه عطف بيان براى معرفه جايز است بياوريم عينا مىتوان براى نكره آورد .
قوله : بل الاولوى : قياس اولوى در اينجا تقريرش آنست كه بگوئيم :
از بيت استفاده مىشود وقتى آوردن عطف بيان براى معرفه جايز باشد آوردن آن براى نكره بطريق اولى جايز و بلا اشكال است .
قوله : الى ذلك : يعنى الى زيادة وضوح .
متن : « 538 »
و صالحا لبدلّية يرى * فى غير نحو يا غلام يعمرا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
صالحا : مفعول دوّم براى « يرى » كه مقدّم برعامل خود شده .
لام : حرف جارّ .
بدليّة : مجرور بلام ، متعلّق به « صالحا » .
يرى : فعل مضارع ، مجهول و ضمير مستتر در آنكه به عطف بيان راجع است .