يعنى « النّاس » مستغنى مىباشيم از اينرو جرش جايز است .
پس از آن مصنّف گويد :
و تميزى را كه در معنا فاعل است بواسطه « افعل » نصب بده .
شارح گويد :
مقصود اينستكه تميز را كه در معنا و باطن فاعل است مىبايد به كلمه « افعل » تفضيل نصب داد مانند :
انت اعلى منزلا ( تو بالاتر هستى از حيث منزل ) .
شاهد در « منزلا » است كه تميز بوده و در معنا فاعل مىباشد از اينرو نصبش به « اعلى » صورت گرفته و وجه فاعل در معنا بودنش اينستكه معناى عبارت مذكور : انت على منزلك مىباشد يعنى « منزلك » فاعل براى « على » است و بهرصورت نصب در فرض مزبور واجب است بخلاف غير آنكه منصوب نبوده بلكه جرّش واجب است مانند : زيد اكمل فقيه ( زيد كاملتر است از حيث فقه ) .
در اينمثال « فقيه » چون فاعل در معنا نيست نصبش واجب نبوده بلكه جرّش لازم مىباشد .
سپس مصنّف مىگويد :
و بعد از هركلمهاى كه مقتضى تعجّب باشد تمييز بياور مانند : اكرم بابى بكر ابا .
شارح گويد :
مقصود اينستكه نصب تميز بعد از هركلمهاى كه مقتضى معناى تعجّب باشد واجب است اعمّ از آنكه كلمه مزبور به صيغه « ما افعله » و « افعل به » بوده يا اينطور نباشد مانند :
اكرم بابى بكر ابا ( چقدر كريم است ابو بكر از حيث پدر ) .
شاهد در « ابا » است كه تميز بوده و چون بعد از « اكرم » قرار گرفته كه مقتضى معناى تعجّب است نصبش واجب مىباشد .
و نيز مانند :
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1074
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٧٤