تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1032

مساهمون:

ص١٠٣٢
ب : عامل صله براى حرف مصدرى باشد . ج : عامل مقرون به لام قسم باشد . د : عامل مقرون به لام ابتدائيّه باشد . ه : حال جمله‌اى باشد كه با آن واو حاليّه آمده باشد . مثال مثال حالى كه برعاملش مقدّم شده و واجد شرط باشد همچون دو مثال زير : 1 - مسرعا ذا راحل ( او طىّ طريق مىكند در حالى كه شتابان است ) . شاهد در « مسرعا » است كه برعاملش يعنى « راحل » مقدّم گرديده . 2 - مخلصا زيد دعا ( زيد خواند در حالى كه با خلوص بود ) . شاهد در « مخلصا » است كه حال بوده و برعاملش يعنى « دعا » مقدّم گرديده . سپس شارح مىگويد : پس اگر ناصب حال فعل نبوده بلكه اسم فعل يا مصدر و يا فعل غير متصرّف همچون فعل تعجّب و يا صفت غير متصرّف مانند افعل التّفضيل در برخى احوال بوده باشد تقديم حال برآن جايز نيست . قوله : بفعل صرّفا : فعل متصرّف فعلى است كه داراى چهارده صيغه ماضى ، مضارع ، امر ، نفى ، نهى باشد در مقابل فعل غير متصرّف آن است كه چنين نباشد مانند « ليس » كه غير ماضى فعل ديگرى ندارد يا ساء و بئس و نعم و عسى كه جملگى غير متصرّف مىباشند . قوله : او صفة اشبهت المصرّفا : مقصود از صفت شبيه بفعل متصرّف ، صفتى است كه معناى فعل و حروف آن را متضمّن بوده و تاء تأنيث را قبول كرده و قابل تثنيه و جمع آمدن نيز باشد مانند اسم فاعل و اسم مفعول و صفت مشبهه . قوله : تقديمه على ناصبه : ضمائر مجرورى به حال راجعند .