شاهد در « ماء » موصوله است كه مبتداء بوده و بعد از واو به معناى « مع » قرار گرفته لذا خبرش واجب الحذف مىباشد .
بنابراين اگر واو نصّ و صريح در معناى معيّت ( مصاحبت ) نباشد حذف خبر واجب نيست بلكه جايز است مانند آنچه در بيت فرزدق آمده :
تمنّوا الىّ الموت الّذىّ يشعب الفتى * و كلّ امرء و الموت يلتقيان
يعنى آنجماعت براى من آرزوى مرگ نمودند ، مرگى كه جوانى را متفرّق مىنمايد ، و هرشخصى با مرگ ملاقات و برخورد خواهد نمود .
شاهد در « يلتقيان » است كه خبر براى « الموت » بوده و ذكر شده زيرا مبتداء بعد از واوى قرار دارد كه نصّ و صريح در معناى مصاحبت نيست چه آنكه « مرء » بملاحظه مرء بودنش مقارن و مصاحب با مرگ نيست تا واو بطور صراحت برآن دلالت نمايد .
سپس مصنّف گويد :
و نيز اگر مبتداء قبل از حالى قرار گيرد كه براى خبر واقع شدن صالح نباشد خبرش واجب الحذف است .
شارح گويد :
مقصود اينستكه در دو مورد ديگر حذف خبر واجب است :
الف : آنكه مبتداء مصدر باشد .
ب : آنكه مبتداء مصدر نبوده ولى بمصدر اضافه شده باشد .
منتهى در هردو فرض شرط آنست كه بعد از مبتداء حالى قرار گرفته كه براى خبر بودن از مبتداء صلاحيّت نداشته باشد .
قوله : و هو المصاحبة : ضمير « هو » به مفهوم « مع » راجع است .
قوله : و هو قبل حال الخ : ضمير « هو » به مبتداء راجع است .
شرح عربى :
فالمصدر ، كضربى العبد مسيئا ، فمسيئا حال سدّ مسدّ الخبر المحذوف وجوبا و الاصل حاصل اذا كان او اذ كان مسيئا فحذف حاصل ثمّ