4 - استيلاد .
5 - مرد يكى از پدر و مادر يا فرزند خود را بخرد چنانچه اگر زنان محرم را ابتياع كند نيز باعث آزادى آنها مىشود .
6 - زن يكى از پدر و مادر يا فرزند خود را بخرد .
7 - مملوك در بلاد كفر پيش از آقايش اسلام اختيار نمايد مشروط به اينكه پيش از آقا از آن شهر خارج گردد .
8 - مولى بندهاش را تنكيل كند .
و قسم دوّم نيز ببه اسبابى تحقّق مىيابد و آنها عبارتند از :
1 - جذام .
2 - نابينا شدن مملوك .
3 - زمينگير شدن .
4 - موت مورّث مملوك .
5 - يكى از پدر يا مادر حرّ باشند مگر آنكه رقيّت فرزند شرط شده باشد كه در اين صورت البتّه مسئله اختلافى است .
تام و ناقص بودن اسباب
سپس مرحوم شارح مىفرماين :
از اسبابى كه ذكر شد بعضى تامّ بوده همچون اعتاق بواسطه صيغه و نيز خريدن اقرباء و تنكيل و جذام و زمينگير شدن مملوك و برخى ناقص مىباشند .
و مقصود از سبب تامّ آنست كه خود به تنهائى و بدون ضميمه بامرى موجب حصول عتق مىگردد ولى سبب ناقص آنست كه موقوف بر امر ديگرى باشد