ناگفته نماند عدم اعتبار شياع در اين باب وقتى است كه در آن حصول علم به خبر را شرط ندانيم چه آنكه در چنين وقتى شياع همچون بيّنه و شاهد بوده كه مجوّز قذف نمىتواند باشد يعنى همانطورى كه اگر دو عادل شهادت دادند كه فلانى مرتكب عمل فحشاء شده به اعتماد شهادتشان نمىتوان وى را قذف كرد و نسبت زنا بوى داد عينا اگر شياع غير علمى به زناى او حاصل باشد مجوّز قذف نمىتوان آن را قرار داد .
امّا اگر در شياع حصول علم را شرط ندانستيم بعيد نيست كه به آن بتوان اعتماد نمود چه آنكه در اين فرض شياع همچون مشاهده موجب حصول علم مىباشد .
قوله : ليترتّب عليه اللّعان : ضمير در [ عليه ] به قذف مع المعاينة راجع است .
قوله : اذ هو شهادة : ضمير [ هو ] به لعان راجعست .
قوله : او فى معناها : يعنى يا در معناى شهادت است و در محلّش مقرّر است كه مشهود به لازمست امرى كه شاهد آن را با چشم خود مشاهده كرده است باشد .
قوله : فان ذلك : مشاراليه [ ذلك ] شياع و غلبه ظنّى بفعل مىباشد .
قوله : لا يجوز الاعتماد عليه : ضمير در [ عليه ] بذلك راجعست .
قوله : هذا اذا لم يشترط فى الشّياع : مشار اليه [ هذا ] عدم اعتماد به شياع است .
قوله : فانّه حينئذ يكون كالبيّنة : ضمير در [ فانّه ] به شياع راجع بوده و مقصود از [ حينئذ ] حين عدم اشتراط حصول العلم مىباشد .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 106
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٦