تخمينا معين و مشخص مىكند و آن را بوى مىقبولاند يعنى به معادل مقدارى كه تخمين زده است حبه زرع به او مىدهد و لو حبهها از همان زراعت زمين خودش باشد .
مؤلف گويد :
مثلا بعد از حصول ثمره و بدست آمدن محصول چون سهم عامل ثلث بوده مالك زمين مىتواند بگويد تمام محصول تخمينا 300 خروار است پس 100 خروار آن مال عامل است حال 100 خروار را تحت معامله تقبيل با رضايت وى به او مىدهد اعم از اينكه از همان زراعت زمين خودش بوده يا حبه ديگر باشد .
سپس شارح ( ره ) مىفرماين :
معامله مزبور خود معامله خاصى است كه اگر بيع يا صلح باشد از عدم جواز بيع و صلح محاقله مستثنا است .
قوله : الخرص : بفتح خاء و سكون راء تخمين زدن را گويند
قوله : بان يقدر ما يخصه من الحصة : ضمير فاعلى در [ يقدر ] به مالك و ضمير مفعولى در [ يخصه ] به عامل راجعست .
قوله : و يقبله به : معطوف است به [ يقدر ] بنابراين ضمير فاعلى آن به مالك و ضمير مفعولى به عامل به [ ما يخصه من الحصة تخمينا ] راجع بوده و ضمير مجرورى در [ به ] به عامل عود مىكند .
قوله : بحب و لو منه : ضمير [ منه ] به زرع تخمين زدهشده راجع است .
قوله : بما خرصه به : ضمير فاعلى در [ خرصه ] به مالك و ضمير مفعولى بماء موصوله و ضمير در [ به ] به [ ما يخصه من الحصة تخمينا ] عود مىكند .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 319
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣١٩