متن :
و العقل فلا تقبل شهادة المجنون حالة جنونه ، فلو دار جنونه قبلت شهادته مفيقا بعد العلم باستكمال فطنته في التحمل و الأداء و في حكمه الأبله و المغفل الذي لا يتفطن لمزايا الأمور .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
2 - شرط دوم در شاهد عقل است .
شارح ( ره ) مىفرماين :
بنابراين شهادت ديوانه در حال ديوانگى پذيرفته نميشود اما اگر ديوانهاى ادوارى بود شهادتش در حال عادى مسموعست مشروط باينكه قاضى بداند در وقت تحمّل واقعه و اداء آن فطانت و قوّه دركش كامل بوده و مىباشد .
و دو طائفه در حكم ديوانهاند يعنى شهادت آنها نيز مردود مىباشد :
الف : ابله ( كسى كه قدرت بر درك حقائق و واقعيّات را ندارد ) .
ب : مغفل و غافلى كه دقائق و مزاياى امور را نمىتواند تفطّن و ادراك نمايد .
قوله : مفيقا : يعنى در حال سلامت قوا .
قوله : فى التحمل و الاداء : مقصود از [ تحمل ] وقتى است كه شاهد واقعه و حادثهاى را نظاره و ملاحظه مىكند و مراد از [ اداء ] وقت شهادت دادن مىباشد .
قوله : و فى حكمه : يعنى در حكم مجنون .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 212
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢١٢