در سال ( 643 ) قشون « خوارزميان » ، به قدر پنج ماه « شام » را محاصره نمود ، و در سال ( 648 ) « معزّ الدّين ايپك » ، دولت « مملوكيه » را تأسيس كرد ، در سال ( 658 ) قشون « هلاكوخان » بعض بلاد « شامات » را غارت كرده ، در جنگ « دير جالوت » ، از « مصريان » شكست فاحش خورده ، برگشتند و دولت « ايوبيّه » در اين مملكت منقسم به چند حكومت گشت ، اما « ملك مظفّر » ، بعد از شكست دادن قشون « هلاكو خان » « شام » را ضبط كرد ، در سال ( 784 ) ، دولت « چراكسه » در « مصر » استقلال يافته ، « شامات » را هم متصرف شدند ، در سال ( 922 ) بعد از « ملحمه » « مرج دابق » ، « سلطان سليم الاوّل » ، الملقّب به « ياوز » عثمانى ، از دست « چراكسه مصر » استرداد نمود ، كه از آن روز الى امروز ، اين مملكت در تحت تصرف آن دولت است . ( انتهى )
« مشير اردو نامقپاشا » كهسرداربيست [ و ] پنج هزار و سيصد نفر قشون سواره و پياده و توپخانه ، با هفتاد ارّاده توپ مىباشد ، و او را سردار « اردوى عربستان » مىگويند و « عربستان » عبارت است از : « شامات » و « حلب » الى سر حدّ « ديار بكر » ، و « ديار بكر » داخل « اناطولى » است ، و « دولت روم » ( پنج اردوى مستعد هميشه دارد كه هر اردوئى تحقيقاً بيست و پنج هزار وسيصد نفر نظام سواره و پياده توپچى ، و هفتاد ارّاده توپ است .
( اردوى اوّل ) : دار السّعادة ، يعنى قراول مخصوص پادشاه ، سرباز خانه شان در عمارت سلطانى ؛ سردارشان « محمد امين پاشا » ، همه روزه مشق دارند .
( اردوى دويم ) : « اسكدار » ، در خود « اسلامبول » است ، هشت ماه بايد در چادر باشند ، و چهار ماه در ميان قشلا ( به معنى سرباز خانه )
سيّم « اردوى روميلى » ، كه مملكتى است مثل « خراسان » يا « فارس »
چهارم : « اردوى اناطولى » . پنجم : « اردوى عربستان »
سواى اردوى مزبور ، دو هزار قشون از « عراقق عرب » ، يعنى « بغداد » و « بصره » و « سليمانيه » و شهر « زور » و « كربلا » و « نجف » ، و شش هزار قشون از « حجاز » ، يعنى « مكه » و « مدينه » و « جده » ، و هفت هزار قشون متفرقه دارد ، روى هم رفته اين قشونها موافق يك اردو مىشود ، اردوىديگر در ميانكشتى استكهآنرا « اردو [ ى ] بحريه » مىگويند ، عددشان همان بيست و پنج هزار و سيصد نفر است ، ولى هزار و دويست ارّاده توپ دارند ، وجيره مواجب آنها مساوى ، و نيمِ ساير قشون است ، همچنين احترام « قپودان پاشا » .
سفرنامه حاج عليخان اعتماد السلطنه (فارسى) — صفحة 131
مساهمون: حاج عليخان اعتماد السلطنة (حاجب الدوله)
ص١٣١