در سال چهاردهم هجرى « ابوعبيدة بن الجراح » و « خالد بن وليد » ، به تدريج تمامى « شامات » را فتح كرده ، داخل در ممالك اسلام نمودند .
در سال ( 61 ) « معاوية بن ابى سفيان » ، ( بنا به نگارش صاحب جهان نما ) ، يعنى « كاتب چلبى » تغلّباً « 1 » ضبط كرده ، « دولت امويه » را تأسيس نمود ، و از اين طبقه پانزده نفر تا سال ( 132 ) پادشاهى كرده ، در هجوم « عباسيان » منقرض شدند .
در سال ( 132 ) ، « شامات » از ممالك « خلافت عباسيه » محسوب گرديد ، « بنى طولون » كه در سال ( 254 ) در خلافت « المعتّز » در « مصر » ولايت يافتند ، « شامات » را هم ضبط كردند ، اما بعد از ( 38 ) سال باز « آل عباس » ضبط نمود ، در سال ( 290 ) قرامطه ، « شامات » را تاخته ، از قتل و نهب كوتاهى ننمودند .
در سال ( 323 ) ، « الرّاضى » خليفه « شامات » و « مصر » را ، به « اخشيد بن طغج » داد ، تا به سال ( 358 ) اين مملكت در تصرف « اخشيديان » بود .
در سال ( 259 ) از جانب « المعز لديناللَّه » « خليفهء علويه » ضبط گرديد .
در سال ( 414 ) دولت « بن مرداس » ، در « حلب » تشكيل يافت ، و در سال ( 467 ) ، « خطّه شاميّه » به دست « سلاجقه » افتاد .
در سال ( 493 ) مجاهدين فرنگ ، « بيت المقدس » و بعض بلاد اين خطّه را ، حرباً استيلا كردند ، در سال ( 499 ) ولايت « شام » را امير « طغتكين » ضبط نمود ، در سال ( 511 ) دولت « بنى ارتق » در « حلب » استقلال به هم رسانيد ، و در سال ( 523 ) « عماد الدين زنگى » ، « حلب » را متصرف گشت ، و در سال ( 549 ) « نور الدّين شهيد » ، « شام » را استرداد كرد ، چون اغلب بلاد « شامات » و « ديار بكر » به دست مجاهدين فرنگ افتاده بود ، اين پادشاه با حشرات اهل صليب جنگهاى سخت كرده ، پنجاه قلعه استرداد ، و در « شام » يك دار الشفا بنا فرمود و ( حمامة الهوادى / كبوتر نامه ) تربيت كرد .
در سال ( 570 ) « سلطان صلاح الدين يوسف » ، در « مصر » و « شام » دولت « ايوبيّه » را تشكيل كرد ، و بعد از جنگهاى سخت حياتى و مماتى ، پاى شوم مجاهدين صليب را از ممالك اسلام بريد .
هامش
( 1 ) - به چيرگى