بازسازى آن گامهايى برداشته شد . « 1 » سلطان اشرف قايتباى و ديگر مماليك با تلاش فراوان مسجد را كاملًا بازسازى و ترميم كردند .
ب - دومين آتشسوزى
در روز سيزدهم رمضان 886 ق . مسجدالنّبى صلى الله عليه و آله باز دچار آتشسوزى شد كه اين بار علت آن رعد و برق بود . در اين حادثه تمامى مسجد دچار حريق شد ؛ منارهء اصلى نيز فرو ريخت و حتى گروهى كشته و يا زخمى شدند . سلطان اشرف قايتباى باز به امر بازسازى مسجد همّت گماشت . منارهء اصلى از نو برپا شد ؛ ديوارها ، ستونها و سقفها دوباره ساخته شدند . گنبدى نيز بر فراز محراب عثمانى استوار و به وسيله سه گنبد ديگر در اطراف آن ، كه « مجاريد » ناميده مىشد مستحكمتر گرديد . همچنين در ورودى باب السّلام دو گنبد بهپا شد و حتى محدودهء اطراف مسجد را با تأسيس مدارس ، كاروانسراها و . . . رونق بخشيدند . اين تعميرات دو سال زمان برد . سلطان قايتباى در سال 889 ق . خود براى بازديد و زيارت ، به مدينه آمد . گفتنى است كه ده سال بعد ، باز بر اثر رعد و برق ، در منارهء اصلى آتشسوزى رخ داد و آن مناره فرو ريخت كه قايتباى آن را ترميم كرد . « 2 »
سير تاريخى توسعهء مسجد النّبى صلى الله عليه و آله از آغاز تا كنون
1 - دوران پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ( 7 ق . )
همانگونه كه در مبحث ساخت مسجد النّبى صلى الله عليه و آله گفتيم ، طول مسجد هفتاد و عرض آن شصت ذرع ؛ يعنى برابر با 35 * 30 متر « 3 » بود كه مساحت آن به 4200 ذرع برابر
هامش
( 1 ) . سمهودى ، الوفا بما يجب لحضرة المصطفى ص 97
( 2 ) . نجفى ، مدينهشناسى ، صص 58 - 59
( 3 ) . هر ذرع هاشمى برابر با 33 / 49 سانتىمتر است كه اين محاسبات بر اين اساس انجام شده است . شايانيادآورى است ميزان مطابقت ذرع با سانتىمتر در ميان اقوام و ملل تا حدودى متفاوت است و ذرع هم انواعى دارد كه ما در اين جا فقط بر اساس ذرع هاشمى يعنى 32 / 49 سانتىمتر محاسبه كردهايم .