1020 مترمربع مىرسيد . پيامبر صلى الله عليه و آله در سال هفتم هجرت ؛ يعنى پس از بازگشت از غزوهء خيبر ، به توسعهء مسجد پرداختند و سه ستون از سمت غرب و شمال به مسجد اضافه كردند و آن را به صورت مربع درآوردند ؛ يعنى طول و عرض آن را به 100 ذرع « 1 » برابر با 49 متر رسانيدند كه مساحت آن 000 / 10 ذرع برابر با 2450 مترمربع گرديد . افزودههاى پيامبر صلى الله عليه و آله در اين دوران ، 1410 مترمربع بوده است .
2 - خليفهء دوم ( 17 ق . )
عمر بن خطاب دو ستون از سمت غرب و چند ستون از سمت شمال بر مسجد افزود . وى طول مسجد را به 140 ذراع و عرض آن را به 120 ذراع ؛ يعنى برابر با 59 * 69 متر مربع رسانيد كه مجموع مساحت آن 16800 ذراع برابر با 4088 مترمربع گرديد .
افزودههاى او به 1654 مترمربع مىرسيد . وى صحنى بدون سقف براى مسجد قرار داد .
براى اين توسعه ، خانههاى اطراف و بهويژه برخى از خانههاى همسران حضرت رسول صلى الله عليه و آله را خريد و همه را خراب كرد . « 2 » عمر بن خطاب در اين توسعه سه در بر درهاى مسجدالنّبى صلى الله عليه و آله افزود .
3 - خليفهء سوم ( 29 ق . )
عثمان بن عفان يك ستون از سمت غرب و چندين ستون در سمت قبله ، به مسجد افزود و در آنجا محرابى نيز ساخت كه به نام او مشهور گرديد . افزودههاى او تنها از آخر روضه ، از سمت مقبره تا ديوار جنوبى كنونى ؛ يعنى از رو به روى حجره و مقبرهء پيامبر صلى الله عليه و آله در شرق تا مكان اوليهء باب السّلام در غرب است . وى در سمت شمال نيز مقدار كمى بر صحن مسجد اضافه كرد . بناى توسعهء او 500 مترمربع بود كه مساحت مسجد را به 4600 مترمربع مىرساند . در اين زمان ، ديوارهاى مسجد با سنگ تزيين و ستونها نيز با
هامش
( 1 ) . ابن رسته ، اعلاق النفيسه ص 64
( 2 ) . سمهودى ، وفاء الوفا ، صص 491 - 481