و در امساك بطن كه ضدّ اسهال است بهترين اوقات وقتى است كه قمر در بروج ذوات الأجساد يعنى جوزا و سنبله و قوس و حوت باشد سواى سنبله .
و در ناخن چيدن بايد كه قمر در خانهء زهره يا مريخ باشد .
و در داخل شدن حمام بايد كه قمر در بروج ذوات الاجساد باشد . بعد از آنكه بوده باشد مسعود .
و سوارى جهت صيد وقتى مناسب است
[ 23 a ]
كه قمر ، منصرف باشد از زهره . و متصل باشد به مريخ و بوده باشد مريخ سليم از رجوع و احتراق .
و در چوگان بازى و در غير آن از انواع بازىها ، بايد كه قمر در يكى از بروج منقلبه يعنى حمل و سرطان و ميزان و جدى باشد . « 1 »
الباب الرابع عشر فى احوال المياه الخ باب چهاردهم در بيان احوال آبها و نيك و بد و منافع و مضارّ آن
بدانكه آب اگرچه غذا نيست ؛ اما بدرقه و سبب نفوذ و مصلح قوام غذاست . و بهترين آبها ، آب چشمهاى است كه جارى باشد از غير اراضى معادن رديّه كه رايحه يا مزاج آن را تغيير دهد مثل گچ و كبريت . و مجراى آن از خاك سرخ يا سنگ باشد و از مواضع مرتفعه آيد . و آبش بسيار و مكشوف ، و منبعش دور و وزنش سبك باشد . و طريق دانستن سبكى و سنگينى آب را اطباء به سه طريق بيان كردهاند :
هامش
( 1 ) . يادآور مىشود ماههاى ياد شدهء فرازين كه در گذشته هنگام يادكرد احكام نجومى با اصطلاحات عربى نگاشت آن به كار مىرفته ؛ امروزه برابر نهادههايى اينچنين نام دارند : حمل ( گوسفند ) : فروردينماه ؛ ثور ( گاو نر ) : ارديبهشتماه ؛ جوزا ( دوگانگان ) : خردادماه ؛ سرطان ( خرچنگ ) : تيرماه ؛ اسد ( شير - جنگلى و نه خوردنى ) : مردادماه ؛ سنبله ( خوشه ) : شهريورماه ؛ ميزان ( ترازو ) : مهرماه ؛ عقرب ( كژدم ) : آبانماه ؛ قوس ( كمان ) : آذرماه ؛ جدى ( برّه ) : ديماه ؛ دلو ( سطل چاه ) : بهمنماه و حوت ( ماهى ) : اسفندماه .