رسيدن گرمى به فعل ، همچون گرمى « 1 » آتش و « 2 » آفتاب « 3 » . سوم « 4 » رسيدگى گرمى به قوت چون گرمى فلفل و زنجبيل . چهارم بستگى مسام . پنجم عفونت .
اسباب بيماريهاى « 5 » سرد هشت است : اول رسيدن سردى به فعل همچون برف .
دوم « 6 » رسيدن سردى به قوت همچون افيون « 7 » . سوم « 8 » حركت به افراط . چهارم سكون « 9 » به افراط . پنجم « 10 » اندك « 11 » خوردن « 12 » . ششم بسيار « 13 » خوردن طعام و شراب به افراط . هفتم بستگى مسام « 14 » . هشتم گشادگى مسام .
اسباب بيماريهاى تر « 15 » چهار است : اول رسيدن ترى به فعل چون حمام . دوم « 16 » رسيدن ترى به قوت چون خوردن ماهى . سوم « 17 » بسيار خوردن . چهارم آسودگى و رياضت ناكردن « 18 » .
اسباب بيماريهاى خشك « 19 » چهار است : اول رسيدن باد سموم . دوم « 20 » خوردن غذا « 21 » و داروهاى خشك . سوم « 22 » كم خوردن به افراط . چهارم حركت كردن به افراط .
سببهايى « 23 » كه سدّه با « 24 » ديد آورد « 25 » ، هفت چيز است : چون تولد سنگ در « 26 » مجراى بول يا فسرده شدن خون در عروق يا ملتحم « 27 » شدن ريش و گوشت فزونى در مجرايى رستن يا ثولولى « 28 » اندر منفذى پديد آمدن يا آماسى اندر منفذى پديد
هامش
( 1 ) . ل : - گرمى .
( 2 ) . م : + رفتن و رفتن در .
( 3 ) . ل : آفتاب و آتش .
( 4 ) . س : + همچون ؛ م : سيوم .
( 5 ) . س : بيمارى .
( 6 ) . م : دوم .
( 7 ) . س : - همچون افيون .
( 8 ) . م : سيوم .
( 9 ) . س : همچون آسايش .
( 10 ) . س : + همچون خواب به افراط .
( 11 ) . م : كم .
( 12 ) . م : + به افراط ؛ ل : + چنانچه رطوبات اصل به تحليل برود و حرارت غريزى به واسطهء آفتاب منطعيه [ ؟ ] منطقى گردد ؛ س : - اندك خوردن .
( 13 ) . س : بسيارى .
( 14 ) . س : حسام .
( 15 ) . م : + و آن .
( 16 ) . م : - دوم .
( 17 ) . م : سيوم .
( 18 ) . م : ناكشيدن .
( 19 ) . م : + و آن .
( 20 ) . م : دوم .
( 21 ) . م : غذاها .
( 22 ) . م : سيوم .
( 23 ) . م : ذكر اسبابهايى .
( 24 ) . ل : باز .
( 25 ) . م : + و آن .
( 26 ) . م : اندر .
( 27 ) . التحام : همآمدگى زخم ( لغتنامه ) .
( 28 ) . م : ثولوى ؛ ثولول : به ضم اول و سكون ثانى يا همزه ثانى ، ورمهاى كوچك بسيار سخت و مانند نخود يا كوچكتر آن و گرد ، زگيل ( لغتنامه ) .