قرائت حمد .
دويّم ، از مندوبات پنجگانهء نماز « قنوت » است كه از سنن اكيده است ، و بعضى به وجوبش قائل شدهاند و موضعش پيش از ركوع ركعت ثانيه [ است ] و اگر فراموش كند ، بعد از ركوع به جا آورد ، مگر در نماز جمعه كه موضعش بعد از ركوع است .
آنچه ذكر باشد ، در قنوت حسنش هويداست و آنچه سؤال و استدعاست ، آن هم مؤدّى به ذكر است ، و از اينجاست كه به موسى عليه السّلام فرمود : اى موسى ! از من بخواه ، حتّى نمك طعام و بند نعلينت را : بيت
راه تو ، به هر روش كه پويند ، نكوست * ذكرِ تو ، به هر زبان كه گويند ، خوشست
و دست برداشتن و برابر رو نگه داشتن « استحيا » نمودن است ، از گناهان ، يا اشارت به آن است كه بايد دست برداشت از دنيا ، از حيثيّت دنيويّت آن .
بيت
آن نماز تو قبول است كه در وقتِ قنوت * دست برداشتنت ، از سرِ دنيا باشد
سيّم ، از مندوبات نماز ، وظيفهء نظر را دادن است كه نظر در حال قيام ، بايد به موضع سجود باشد و در قنوت به باطن كفين و در ركوع به ما بين قدمين ، و در سجود به طرف بينى و در تشهّد به دامن .
چهارم ، رعايت آداب وضع يدين است . پس ، در حال قيام ، دستها را بر بالاى رانها گذارد ، از قدام برابر زانوها كه اشارت است احسن الاوضاع به سوى آزادى از علايق و باسط اليدين بودن . و در حال قنوت ، برابر روى نگهدارد - كما مرّ - و در ركوع ، بر سر زانوها ، و در سجود ، برابر دو گوش ، و در تشهّد بر روى دو ران گذارد .
پنجم ، تعقيب است كه حق فرموده :
« فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَ إِلى رَبِّكَ فَارْغَبْ »
« 1 » و اقلّ آن ، سه تكبير است كه بعض عوام جزء نماز دانند و نه چنين است كه « تعقيب » است . و سرّ عدد سه آن است كه عوالم بالاجمال سه است : عالم « ارواح » ، و « عالم اشباح مثاليه » ، و عالم « اجسام طبيعيه » . و مراد آن است كه : تو ، بزرگتر و عظيمترى ، از اوصاف كمال ارواح ، خاصّه ارواح متعلّقه به صور ، و از اوصاف كمال صوريّهء
هامش
( 1 ) - انشراح / 7 و 8 .