مسأله : مطهّرات ده است :
- اوّل « آب » و آن ، دو قسم است :
« مضاف » كه مستحق اطلاق اسم « آب » بدون اضافه و تقييد نيست ، چون عصارات و امراق . امّا « عصاره » مثل آب خربزه و هندوانه و غير اينها ، و امّا « مرق » ، آبى است كه ممزوج شود ، به غير ، چون برنج و غيرش از حبوب ، به حيثيّتى كه مستحق سلب اسم « آب » على الاطلاق شود .
و آب « مطلق » و آن مستحقّ صدق آب است على الاطلاق ، بىقيد و اضافه ، و آن چند قسم است ؛ آب جارى ، و آب چاه و آب باران ، و آب راكد ، و اين « 1 » هم دو قسم است ؛ آب « كرّ » و آب « قليل » - كمتر از كرّ - و همهء اقسام آن ، طاهر است و مطهّر از « حدث » و « خبث » ، به خلاف مضاف كه مطهّر نيست ، نه از « حدث » و نه از « خبث » ، نه كثيرش و نه قليلش .
سرّ : حكمت اين كه آب مطلق ، « مطهّر » است وانگهى متطهّرش ، زياده است بر مطهّرات ديگر ، آن است كه : آب ، صورت حيات سارى در كلّ و رقيقهء آن است كه هر معنى را صورتى و هر حقيقتى را رقيقتى است ، و حيات سارى ، وجود مطلق است كه « وجود منبسط » و « فيض مقدّس » و نيز « ماء سايل » در اوديهاش گويند ، و آن حيات سارى ، مطهّر است مردگان موادّ را ، از لوث نقايص و خسايس و ماهيّات را ، از سلوب و نادارى . و حيثيّت وجود كه حيثيّت « ابا » و « امتناع » از عدم است ، كاشف از حيثيّت وجوب است و « وجه اللّه » است . پس ، پاك كننده است ، لوث « امكان » را و طارد « عدم » است و « آب حياتى » كه گويند در ظلمات است ، حقيقتش « وجود
هامش
( 1 ) - يعنى : آب راكد .