است بايد رجوع نموده ، آن فعل را به جا آورد ؛ چنانچه سابقا در عمل سهو گذشت .
و اگر داخل ركن شده است ، پس اگر آن فعل مشكوك فيه كه ترك شده است از اركان نماز باشد ، باعث بطلان عمل مىشود ، و الّا نماز او صحيح است .
بلى ، اگر تداركى بر او به جهت ترك آن لازم شود - چنانچه سابقا بيان شد - بايد آن را به جا آورد .
مسأله : هرگاه شكّ در ركعات نماز نمايد ، و بناى عمل را بر نحو مذكور در احكام شكوك گذارد ، و بعد از آن متذكّر واقع شود ؛ پس اگر مقتضاى آن شكّ ، فساد نماز باشد - چنانچه مثلا شكّ ما بين دو و سه قبل از اكمال سجدتين نموده باشد - و بعد معلوم او شود كه نماز او ، بىنقص بوده ، ظاهر آن است كه مجرّد شكّ مفروض ، بعد از تروّى ، عمل را فاسد نموده ، و تذكّر بعد ، باعث حكم به صحّت آن عمل نمىشود ؛ هر چند فعل مبطلى ( 1 ) * از او به عمل نيامده باشد ، و احوط در اين صورت آن است كه نماز را تمام نموده ، بعد اعاده نمايد .
و هرگاه مقتضاى شك ، صحّت عمل بوده ، پس اگر مشخّص شود كه بناى او موافق واقع بوده ؛ چنانچه شكّ ما بين سه و چهار نموده و بنا را بر چهار گذارده ، بعد مشخّص او شده كه همان چهار است ، عمل او موافق آن بنا ، صحيح است .
پس اگر در اثناى نماز باشد ، نماز را به اتمام مىرساند ، و عمل شكّ از او ساقط است ، هر چند دو سجدهى سهو در شكّ ما بين چهار و پنج باشد .
و احوط ، آن است كه دو سجده مسطوره را به جا آورد ، و همچنان هرگاه بعد از نماز ، قبل از اتيان به عمل ، شكّ باشد .
هامش
( 1 ) * در اين صورت فاسد بودن نماز به مجرّد شكّ مرقوم واضح نيست ؛ و لكن اعاده ، احوط است . ( محمّد باقر )