و احتمال دارد كه ذراع را بر خاك زده روى آن را مسح نمايد ، يا آن كه غير را متولّى ساخته ، او دست خود را بر زمين زده ، بر آن مسح نمايد .
و احوط آن است كه بناى بر اعتبار تعدّد ضرب در تيمّم ، دست خود را ثانيا نيز بر زمين زند ، هر چند به آن مسح نتواند كشيد ، و بعد طريق مذكور را معمول دارد .
و اگر هر دو دست او را بريده باشند ، اقتصار بر مسح رو مىنمايد .
و احوط آن است كه طرق ثلاثه مذكوره را در مسح رو به عمل آورد .
و هرگاه بعضى از يك دست يا از هر دو دست او را بريده باشند ، مسح رو را نيز به هر دو به عمل مىآورد ، و مسح روى دست را به بقيهاى آنچه از دست باقى مانده به جاى مىآورد .
[ لواحق تيمّم ]
مبحث ششم : در بيان لواحق تيمم است .
بدان كه تيمّم مبيح مىشود آنچه را كه وضو يا غسل مبيح است ؛ از نماز و روزه و مسّ كتابت قرآن و مكث در مساجد و غير آن .
و بعضى از علما آن را مبيح بعضى از مذكورات ندانستهاند « 1 » ، و آن ، وجه واضحى ندارد .
و آنچه وضو را منتقض مىسازد ، تيمّم را نيز نقض مىكند ، هر چند تيمّم بدل از غسل باشد ، پس اگر حدث اصغر بعد از تيمّم بدل از غسل جنابت يا غير آن از
هامش
( 1 ) - علّامهى حلّى در تذكرة الفقهاء ، ج 1 ، ص 237 ؛ فخر المحقّقين در ايضاح الفوائد ، ج 1 ، ص 66 - 67 ؛ فاضل هندى در كشف اللثام ، ج 2 ، ص 492 و ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 4 ، ص 491 - 492 ؛ جواهر الكلام ، ج 5 ، ص 432 - 434 .