پرسش 19
در زمان خلافت دو خليفهء نخست اسلام فتوحات اسلامى گسترش يافت و در هيچ زمانى ، اسلام به اندازهء زمان آنها قدرت نداشته است ، ولى در زمان على بن ابى طالب كه شما او را معصوم مىدانيد ، مسلمانان دچار اختلاف داخلى شدند .
پاسخ
اگر شخصيت و برترى افراد ، به اندازهء گسترش جغرافيايى حكومت آنان باشد ، پس دو خليفهء نخست ، بر پيامبر نيز برترى دارند ! زيرا در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله قدرتى كه اسلام پيدا كرد ، كمتر از قدرتى بود كه در زمان آن دو به دست آورد .
اگر ميزان ، گسترش جغرافيايى حكومت است ، در زمان هارون الرشيد خورشيد اسلام ، بيش از همه وقت درخشش داشت . پس بايد هارون بالاتر از همه ، حتى پيامبر صلى الله عليه و آله باشد !
نكتهء باريك تر از مو اينجا است كه گسترش قلمرو اسلام ، نه مرهون خلافت اين دو نفر كه مرهون تعاليم روح بخش اسلام بود ؛ تعاليمى كه دلها آن را مىپذيرفت و مردم از حكومتهاى جائر خود ، خسته و نالان بودند .
نداى « لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّه » و شعار عدالت خواهى و مساوات اسلام ميان انسانها ، جاذبهاى داشت كه ملّتها را به سوى خود متوجه مىكرد . البته