پرسش 4
پس از قتل عثمان ، مسلمانان ، در خانه على ريختند تا با آن حضرت بيعت كنند . شيعيان مىگويند : على فرمود : « دَعُونِي وَالْتَمِسُوا غَيْرِي » ؛ « مرا رها كنيد و ديگرى را بجوييد » . اگر على عليه السلام خليفه بود ، چرا مىگويد : ديگرى را بجوييد ؟
پاسخ
خلافت به دو صورت متصور است و آن دو ، تفاوت روشنى با هم دارند :
1 . خلافت منصوص ، كه تعيين خليفه از جانب خدا است . خلافت به اين معنا قابل فسخ و يا صرف نظر كردن نيست . در اين مورد خلافت بهسان نبوت است و وظيفهاى است الهى كه بر دوش فردى نهاده مىشود .
2 . خلافت انتخابى ، كه خليفه از سوى مردم برگزيده مىشود . گفتنى است امام عليه السلام خلافت به معناى دوم را نمىپذيرد .
توضيح اينكه : مردم پس از قتل عثمان ، از علىبن ابىطالب خواستند بهسان سه خليفهء پيشين ، با بيعت ، زمام امور را به دست گيرد و امام عليه السلام در اين حال با بيان : « مرا رها كنيد و ديگرى را بجوييد . » به اين خواسته پاسخ مثبت ندادند .
نپذيرفتن چنين خلافت و بيعتى ، نشانهء اين نيست كه امام خليفهء منصوص و واقعى نبود ، بلكه نشانهء آن است كه روش پيشينيان را نادرست