پرسش 152
فقيه همدانى در مصباح الفقيه مىگويد : طبق نظر متأخرين ، معيار بر حجّيت اجماع اين نيست كه همه اتفاق كنند ، بلكه دليل بر حجّت اجماع اين است كه رأى معصوم را به طريق حدس زدن و تخمين كشف كنيم . پس آنها رأى امام غائبشان را از طريق حدس و گمان مىشناسند و در عين حال اجماع سلف را معتبر و معيار قرار نمىدهند ؟ !
پاسخ
گرد آورنده پرسشها از اصطلاحات اصولى علماى شيعه آگاه نيست و آنها هم كه در سايتهاى خود اين خرده را بر شيعه گرفتهاند ؛ مانند گرد آورنده ، اطلاعى از اصطلاحات ندارند .
اوّلًا : كلمهء تخمين هرگز در عبارات علماى ما نيست ، آنچه كه هست كلمهء حدس است .
ثانياً : « حدس » در اينجا به معناى گمانه زنى نيست ، بلكه حدس در مقابل حسّ است ؛ يعنى تحصيل يقين به قول امام دو راه دارد :
1 . راه حسى ، مثل اين كه علماى مدينه ، در عصر امام صادق عليه السلام همگى بر حكمى فتوا بدهند ، در اينجا قول امام از طريق حس به دست مىآيد ؛ زيرا امام يكى از آن علما بوده و در رأس آنها قرار داشته و رأى