پرسش 75
خليفهء دوم نسبت به على عليه السلام علاقهمند بود ، به گواه اينكه او را جزو افراد شورى قرار داد . اگر او را از شورا بيرون مىكرد ، چنان كه سعيد بن زيد را بيرون كرد ، يا كسى ديگر ، غير از او را تعيين مىكرد ، كسى مىتوانست اعتراض كند ؟
پاسخ
اوّلًا : خليفه مىخواهد شورايى تشكيل دهد كه داراى وزن و ارزش باشد ، تا نتيجهء آن را مهاجر و انصار بپذيرند . او ناگزير بود كه على عليه السلام را عضو اين شورا قرار دهد . او با اين كار در حقيقت ، خدمتى به على عليه السلام نكرد ، بلكه خدمت به هدف خود كرد .
ثانياً : آنانكه بينش تاريخى دارند ، مىدانند تركيب شورا بهگونهاى بود كه انتخاب نشدن على عليه السلام امرى قطعى به نظر مىرسيد ؛ زيرا در آن شوراى شش نفره على عليه السلام دو رأى داشت ؛ رأى خود و رأى پسر عمهاش زبير بن عوام و لذا زبير به نفع على كنار رفت و على با دو رأى در شورا حاضر بود . امّا چهار نفر ديگر ؛ يعنى سعد بن ابى وقاص ، طلحةبن عبيداللَّه ، عبد الرحمان بن عوف و عثمان ، همگى در صف مخالف امام عليه السلام بودند . طبيعى بود كه على عليه السلام رأيى نداشته باشد و ديگران برگزيده شوند .
بنابراين ، ماجراى شورى ، يك نوع شگرد سياسى بود كه در عين جلب نظر مهاجر و انصار ، نتيجه به نفع ديگران تمام شد . چنانكه عبدالرحمان بن عوف براى على شرطى قرار داد كه مىدانست آن حضرت نخواهد پذيرفت ؛ زيرا آن شرط در كتاب و سنت نبود .