تا اينكه دوشهاى خود را در آنجا از روى خوارى و فروتنى بجنبانند .
در اطراف خانه به تهليل گفتن ، خداوند را مىخوانند ، و با خضوع و خشوع براى كسب رضاى حضرت معبود بر پاهاى خويش شتابان مىروند و هروله مىكنند ، در حالى كه جامهء احرام به تن پوشيده و لباسهاى خود را پشت انداختهاند ، و با برهنه نمودن سر ، موهاى بلندى را كه گرداگرد سرهاى ايشان را گرفته آشكار و نمايان ساختهاند .
اين گونه حالات آزمايشى است بزرگ و بسيار سخت و كامل و فرمانبردارى و فروتنى و تواضعى است آشكارا ، و اين امتحان را خداوند تعالى در پيرامون خانهء خود سببى براى رحمت خود و دست آويزى به سوى بهشت خود ، و بهانهاى براى آمرزش خود ، و امتحانى براى مردم به لطف و رحمت خود قرار داد .
اگر خداوند تبارك و تعالى خانهء محترم خود و اماكن بزرگ عبادتش را ميان باغها و جوىها و زمينهاى نرم و هموار با درختهاى بسيار و ميوههاى زودرس و مرغوب و گياهان درهم پيچيده و آبادىهاى بهم پيوسته و داراى گندم خوش رنگ و مرغزار سبز و كشتزارهاى پرگياه و زمينهاى شاداب و مزارع خرم و راههاى آباد و بوستانها و درختان بسيار قرار مىداد ، هر آينه مقدار پاداش را به تناسب كمى امتحان ، اندك كرده بود در صورتى كه حضرتش خواهان تضعيف ثواب و تخفيف عذاب براى
فلسفه و اسرار حج (فارسى) — صفحة 169
مساهمون: شيخ محمد امامى خونسارى
ص١٦٩